Pandemia wpłynęła na aktywność funduszy private equity w Europie Środkowo-Wschodniej w 2020 roku

Pandemia wpłynęła na aktywność funduszy private equity w Europie Środkowo-Wschodniej w 2020: wprawdzie liczba spółek objętych transakcjami osiągnęła rekordowy poziom, ale znacząco spadła wartość transakcji.

Aktywność funduszy private equity w Europie Środkowo-Wschodniej nadal utrzymuje się wyraźnie poniżej średniej europejskiej, choć rośnie liczba spółek wspartych przez tę grupę inwestorów. Dane dla Polski za 2020 pokazują jeszcze głębszą lukę niż średnia dla regionu. Znacząca większość zawartych transakcji dotyczyła segmentu venture capital, przeżywającego z kolei dynamiczny wzrost w całym regionie. W ujęciu wartościowym inwestycje na późniejszych etapach rozwoju firm (wzrost, wykup) odpowiadały za 78,6% całkowitej wartości zaangażowania sektora. Wyzwaniem dla branży w roku pandemii był spadający poziom pozyskiwania inwestorów do nowych funduszy, wśród których dominowały podmioty publiczne, zarówno krajowe, jak i międzynarodowe.

Według danych Invest Europe opublikowanych w raporcie „Central and Eastern Europe Statistics 2020”[1], aktywność funduszy private equity w Europie Środkowo-Wschodniej, mierzona udziałem tych inwestycji w PKB, nadal utrzymuje się ponad 5 razy poniżej średniej europejskiej i wyniosła w ubiegłym roku 0,101%. Jedynym wyjątkiem jest Estonia, gdzie wskaźnik ten wyniósł 1,282% i było to na skutek jednej dużej transakcji (Bolt Technology Ou[2]). Inwestycje dotyczyły 566 firm, co było najwyższym odczytem w historii badań prowadzonych od 2003 roku, 46% powyżej średniej za 5 poprzednich lat. Jednakże całkowita wartość transakcji wyniosła w 2020  tylko 1,7 mld euro, czyli o 36% poniżej 5-letniej średniej, co spowodowane było brakiem wielkich transakcji o pojedynczej wartości powyżej 300 milionów euro. Polska nadal odpowiada za największy udział w wartości omawianych inwestycji, który jest szacowany na 431 mln euro, i były one o 26,7% w stosunku do 2019 roku, przy jednoczesnym wzroście liczby wspartych przedsiębiorstw o 26,5% (do 105).

Od kilku lat segment venture capital w regionie Europy Środkowo-Wschodniej przeżywa dynamiczny rozwój. W 2020 wolumen transakcji w tym segmencie był rekordowy (474 spółek), a wartość transakcji była druga najwyższa w historii, jedynie 4% poniżej odczytu za 2019 i wyniosła 358 milionów euro. Udział wartościowy venture capital w całości finansowania wyniósł 21,4%, znacząco powyżej 13.6% średniej dla całej Europy. Warty podkreślenia jest fakt, że 1 na 10 europejskich spółek finansowana przez venture capital pochodzi z tego regionu, przy czym wartościowo to tylko 3% tego finansowania. Spowodowane jest to przeszło trzykrotnie niższą przeciętną wartością transakcji w stosunku do średniej europejskiej wynoszącej 2,4 milionów euro.

Rok pandemii był trudny pod względem pozyskiwania nowych inwestorów do funduszy private equity, którego wartość spadła o 33% w stosunku do 2019 roku i wyniosła 1 mld euro. Blisko 2/3 środków trafiło do funduszy venture capital. Najważniejszym źródłem finansowania pozostają podmioty publiczne, zarówno krajowe (np. Polski Fundusz Rozwoju), jak i międzynarodowe (np. Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju, Europejski Fundusz Inwestycyjny), które odpowiadały za 42% pozyskanych środków. Środki od osób prywatnych i instytucji typu family office stanowiły łącznie 16%, a trzecią największą grupą inwestorów były fundusze funduszy odpowiedzialne za 12% finansowania.

Podsumowując, dane dotyczące aktywności branży private equity w trudnym pandemicznym roku, pokazują odmienne cechy tego rynku w Europie Środkowo-Wschodniej względem całego kontynentu. Objawia się to zarówno w niższym udziale tego typu inwestycji w PKB, innej strukturze rynku pod względem etapu rozwoju wspieranych podmiotów, niższej średniej wielkości inwestycji oraz dominacji funduszy venture capital w pozyskiwaniu nowych środków. W długim okresie najważniejszym celem branży powinno być zwiększenie zaangażowania inwestorów innych niż publiczni, co pozwoliłoby zniwelować różnice względem Europy Zachodniej. Duży udział finansowania venture capital pozwala optymistycznie spojrzeć na rozwój rynku finansowania na późniejszym etapie w perspektywie kilkuletniej.

Kontakt do autora:

Piotr Noceń

Członek Towarzystwa Ekonomistów Polskich

e-mail: piotr.nocen@resourcepartners.eu    

tel. +48 601 812 792 Towarzystwo Ekonomistów Polskich (TEP) krzewi wiedzę ekonomiczną i wyjaśnia zjawiska gospodarcze współczesnego świata, propagując poszanowanie własności prywatnej, wolną konkurencję oraz wolność gospodarczą, jako warunki rozwoju Polski. Zrzesza praktyków biznesu i teoretyków różnych dziedzin nauk ekonomicznych.


[1] https://www.investeurope.eu/media/3983/invest-europe-cee-activity-report-2020.pdf

[2] https://www.statista.com/statistics/415165/m-and-a-baltics-value-deals/