Skuteczna walka z COVID-19 wymaga zaufania a tego brakuje (11/2021)

Prawie 90% społeczeństwa uważa, że konflikt polityczny negatywnie wpływa na zaufanie społeczne i jest barierą we współpracy rządu z obywatelami w walce z COVID-19. Około ¾ społeczeństwa nie akceptuje zamykania branż, natomiast 80% chce zmiany strategii w kierunku działań w zaostrzonym reżimie zamiast bezwzględnego zamykania. Brak zaufania implikuje brak zrozumienia dla lockdownu oraz konieczność wprowadzania silniejszych restrykcji w przyszłości. 

Na pierwszej stronie strategii walki z COVID-19 w Korei Południowej widnieje słowo “TRUST”, czyli zaufanie. Jest ono czynnikiem spinającym 5 podstawowych wartości: 

  • T jak Transparency (przejrzystość),
  • R jak Responsibility(odpowiedzialność),
  • U jak United action (wspólne działanie),
  • S jak Science & Speed (nauka i szybkość),
  • T jak Together in Solidarity (razem w solidarności).

Korea Południowa jest przykładem kraju, który w walce z pandemią radzi sobie bardzo dobrze  w zasadzie w ogóle nie wprowadzając masowych ograniczeń działalności gospodarczej. Oczywiście ważne znaczenie odgrywają tu też wzorce kulturowe, doświadczenie po epidemii SARS i rozwój technologiczny. Wszystkich wzorców nie da się oczywiście przenieść na kraje europejskie. Niemniej jednak sformułowane w strategii zasady są bezdyskusyjnie potrzebne w walce z pandemią i generalnie dla funkcjonowania państwa.

Kryzys COVID-19 pokazuje naocznie, jak ważny jest kapitał społeczny, zaufanie, solidarność, współdziałanie i odpowiedzialność. Pokazują to również ostatnie badania naukowe (m.in. Kris Hartley i Darryl S. L. Jarvis (2020), Paul Cairney i Adam Wellstead (2021)), w których podkreśla się, że „zaufanie” do władz, społeczeństwo obywatelskie, tzw. „community capacity” są istotnym elementem w powodzeniu walki z COVID-19 i w ogóle sprawności państwa.

Niestety w Polsce kapitał społeczny jest na bardzo niskim poziomie, jesteśmy pogrążeni w ogromnym konflikcie społeczno-politycznym. Od kilku lat ten konflikt jest nieustannie rozpalany. A zaufanie na linii obywatel-państwo zbliża się do dna. Potwierdzają to badania Instytutu Rozwoju Gospodarczego SGH na reprezentatywnej próbie gospodarstw domowych. Zgodnie z tymi badaniami, blisko 90% (por. wykres) respondentów uważa, że powszechny konflikt polityczny negatywnie wpływa na zaufanie społeczne i przez to jest barierą we współpracy rządu z obywatelami w celu efektywnej walki z pandemią koronawirusa.

Zaufanie jest niezbędne do współpracy, koordynacji, porządku społecznego i zmniejszenia potrzeby narzucania przez państwo restrykcji. Podczas pandemii obywatele powinni ufać rządowi i ekspertom, którzy powinni pomóc im zrozumieć problem i zareagować na niego w odpowiedni sposób. Bez zaufania rządom trudno koordynować działania i dokonywać decyzji dotyczących poziomów przymusu, bez zaufania obywatele nie współpracują, a tylko wtedy można zminimalizować skutki pandemii.

Zgodnie z wynikami badania niemal 3/4 społeczeństwa jest przeciwne zamykaniu branż usługowych, wyjątkiem są dyskoteki i kluby nocne. W przypadku pięciu branż zdecydowana większość respondentów (5 x NIE) nie akceptuje całkowitego zamykania działalności firm świadczących usługi.

  • 75% respondentów nie akceptuje zakazu lub ograniczenia działalności w galeriach handlowych,
  • 73% nie zgadza się z zamykaniem hoteli,
  • 72% nie zgadza się z zamykaniem restauracji,
  • 67% wyraża sprzeciw wobec zamykania siłowni, basenów, klubów fitness,
  • 63% jest przeciwne zamykaniu miejsc kultury, kin.

W wielu krajach widać zniecierpliwienie obywateli kolejnymi lockdownami. Jednak skala przeciwników jest mniejsza. W sąsiednich Niemczech według badania cytowanego przez ‘Welt am Sonntag’ w lutym ok. 63% Niemców akceptowało wprowadzane przez rząd ograniczenia. Choć trend akceptacji jest zniżkowy, jednak te proporcje w Polsce są zupełnie odwrotne. Niestety rząd nie potrafi przekonać społeczeństwa do słuszności swojej strategii w walce z pandemią. Mamy już trzecią falę pandemii, któryś z kolei „lockdown” a nadal społeczeństwo nie popiera działań rządu.

W badaniu zapytano też respondentów o opinię odnośnie do postulatu zgłaszanego przez firmy, tj. czy popierają politykę wypracowywania rozwiązań sanitarnych i organizacyjnych w poszczególnych branżach (jak restauracje, puby, siłownie, kluby fitness, kina, hotele itd.), które miałyby zastąpić ich zamknięcia, czyli „działanie w zaostrzonym reżimie zamiast bezwzględnego zamykania”. Takie podejście popiera blisko 80% respondentów Polacy oczekują zmiany strategii walki z COVID-19.

Brak zaufania przyczynia się do braku zrozumienia dla wprowadzanych ograniczeń, co w konsekwencji prowadzi do konieczności wprowadzania bardziej restrykcyjnych działań w przyszłości. Brak zaufania to brak współpracy, solidarności, to państwo, które stoi z boku społeczeństwa i na odwrót. Kiedy jak nie w czasie największej pandemii od stu lat powinniśmy umieć się zintegrować?

Państwo zbudowane na konflikcie i podziale społeczeństwa nie jest silne. Jest słabe. Pokazuje to właśnie COVID-19. Silne państwo wymaga kompromisów, dialogu, łączenia, a nie dzielenia. Państwo zbudowane na konflikcie nie jest w stanie skutecznie i efektywnie walczyć z najważniejszymi, najgroźniejszymi wyzwaniami, przed jakimi może stanąć nasz kraj. A takich wyzwań nie zabraknie. Jakiego państwa chcemy? Podzielonego czy wspólnotowego?.

Kontakt do autora:
dr Sławomir Dudek
Członek Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich
e-mail: slawomir.dudek@tep.org.pl

Towarzystwo Ekonomistów Polskich (TEP) krzewi wiedzę ekonomiczną i wyjaśnia zjawiska gospodarcze współczesnego świata, propagując poszanowanie własności prywatnej, wolną konkurencję oraz wolność gospodarczą, jako warunki rozwoju Polski. Zrzesza praktyków biznesu i teoretyków różnych dziedzin nauk ekonomicznych. 

No Comments Yet

Comments are closed