Stanowisko Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich
w sprawie mechanizmu finansowania obronności SAFE
Zdaniem Rady TEP europejski mechanizm finansowania obronności SAFE spełnia kluczowe kryteria odpowiedzialnego finansowania wydatków obronnych – zapewnia natychmiastowy dostęp do stabilnych i długoterminowych źródeł finansowania, po niższych kosztach niż byłyby finansowane przez Polskę, co ma fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa państwa. Warunków takich nie spełnia natomiast propozycja finansowania tzw. „SAFE 0%”.
W obliczu międzynarodowych zagrożeń oraz potrzeb modernizacyjnych polskiego sektora obronnego konieczne jest zapewnienie finansowania na odpowiednim i przewidywalnym poziomie. Wynegocjowany przez polski rząd europejski mechanizm finansowania obronności SAFE stwarza realne gwarancje szybkiej realizacji celów związanych ze zwiększaniem potencjału obronnego kraju. Jednocześnie koszt pozyskania środków w ramach tego mechanizmu jest niższy w porównaniu z alternatywnymi sposobami finansowania na rynku krajowym oraz na rynkach międzynarodowych.
Wymienionych wyżej cech nie spełnia propozycja tzw. „SAFE 0%”. Przede wszystkim, misją NBP jest utrzymywanie stabilności pieniądza, a nie wchodzenie w kompetencje rządu i parlamentu. Zgodnie z obowiązującymi regulacjami prawnymi (ustawa o Narodowym Banku Polskim, art. 69) część rocznego zysku NBP podlega odprowadzeniu do budżetu państwa. Decyzje dotyczące przeznaczenia tych środków należą do kompetencji Ministra Finansów.
Jeśli chodzi o propozycję opartą na koncepcji tzw. SAFE 0% i finansowania w ramach nowego Polskiego Funduszu Inwestycji Obronnych, to – nawet gdyby była ona zgodna z Konstytucją (a nie jest z uwagi m.in. na art. 227 Konstytucji RP wskazujący na zakres kompetencji banku centralnego) – to nie stanowi rozwiązania zapewniającego natychmiastowy dopływ dodatkowych środków na obronność, albowiem zgodnie z obowiązującymi przepisami wypłata ewentualnego zysku NBP za dany rok następuje w kolejnym roku. Ponadto, proponowane rozwiązanie nie jest wolne od kosztów, między innymi z uwagi na koszty finansowania do momentu wpływu środków z zysku NBP, dodatkowe koszty sterylizacji nadpłynności na rynku finansowym oraz inne koszty administracyjne. Po trzecie, rozwiązanie to nie gwarantowałoby stabilnego finansowania o określonej wartości w dłuższym horyzoncie czasowym. Wynika to między innymi z możliwości wystąpienia czynników pogarszających wynik finansowy NBP. W ocenie możliwości uzyskania przez NBP w przyszłości potencjalnego zysku należy uwzględnić nie tylko ewentualne dodatkowe dochody, ale również koszty jakie ponosi w danym okresie bank centralny.
Sposób finansowania wydatków przeznaczanych na obronę państwa nie powinien być przedmiotem bieżących sporów politycznych, lecz obszarem odpowiedzialnego, ponadpartyjnego porozumienia w sprawach kluczowych dla bezpieczeństwa Polski.
Rada Towarzystwa Ekonomistów Polskich
Towarzystwo Ekonomistów Polskich (TEP) krzewi wiedzę ekonomiczną i wyjaśnia zjawiska gospodarcze współczesnego świata, propagując poszanowanie własności prywatnej, wolną konkurencję oraz wolność gospodarczą, jako warunki rozwoju Polski. Zrzesza praktyków biznesu i teoretyków różnych dziedzin nauk ekonomicznych.